भोजपुरको विकट गाउँमा जन्मिए, मोरङको बेलबारीमा हुर्किए । सपना बोकेर सन् २००४ मा कामदारका रूपमा मलेसिया आए । घरको यादले सताउँदा एकै महिनामा पाँचवटासम्म चिठी लेखे । बुवाको निधन हुँदा पनि घर फर्किन पाएनन् । कम्पनीमा काम गर्दा लिडर बने, थोरै तलबबाट मेहनत गरेर आम्दानी बढाए । समयक्रममा श्रमिकबाट व्यवसायी बने । आज भक्तपुरको राधेराधेमा घर बनाएर जीवनको लामो संघर्षलाई फर्केर हेर्दा उनी भन्छन्— मलेसियाले मलाई जे–जे दिनुपर्ने थियो, दियो ।
परदेशको कथा केवल पैसा कमाएको, घर बनाएको र परिवारको आर्थिक अवस्था सुधारेको कथा मात्र होइन । परदेशको वास्तविक कथा त ती रातहरूको पनि हो, जहाँ निद्रा लाग्दैनथ्यो; ती चाडपर्वहरूको पनि हो, जहाँ आफ्नो घरको आँगन सम्झिएर मन भारी हुन्थ्यो; अनि ती खबरहरूको पनि हो, जसले हजारौँ किलोमिटर टाढा बसेको मानिसलाई भित्रैदेखि भत्काइदिन्थ्यो ।
मलेसियामा लामो समय बिताएका मोरङ बेलबारीका प्रकाश गिरीको जीवनकथा पनि यस्तै अनेकौँ अनुभूति, संघर्ष, अभाव, मेहनत र सम्झनाले भरिएको छ । उनको जीवनमा सफलता छ, तर त्यो सफलताको पछाडि घरको यादमा लेखिएका चिठीहरू छन् । व्यवसाय छ, तर त्यसको जगमा श्रमिक जीवनको पसिना छ । आफ्नो घर छ, तर त्यो घरसम्म पुग्न नसकेका कैयौँ क्षणहरूको पीडा पनि छ ।
प्रकाश गिरीको जन्म भोजपुरको विकट गाउँमा भएको हो । जन्मथलो भोजपुर भए पनि उनको बाल्यकाल र हुर्काइ मोरङको बेलबारीमा बित्यो । बेलबारीमै हुर्किए, पढे र जीवनका प्रारम्भिक अनुभवहरू सँगाले ।
परिवारका काइँला छोरा प्रकाशको जीवनले पछि यस्तो मोड लियो, जहाँ आफ्नो भविष्य निर्माण गर्न जन्मभूमि र हुर्किएको ठाउँ दुवैबाट टाढा पुग्नुपर्ने भयो ।
नेपालमै बसेर आफ्नो जीवनलाई अगाडि बढाउने चाहना कसलाई हुँदैन र? तर जीवनका आवश्यकता, परिवारप्रतिको जिम्मेवारी र भविष्यप्रतिको आशाले मानिसलाई कहिलेकाहीँ आफ्नै देश छोड्न बाध्य बनाउँछन् । प्रकाश पनि त्यही समयका हजारौँ नेपाली युवामध्ये एक थिए, जसले श्रम बेचेर भविष्य बनाउने सपना देखे ।
सन् २००४ मा उनी कामदारका रूपमा मलेसिया आए ।
त्यतिबेला मलेसिया धेरै नेपालीका लागि रोजगारी र आम्दानीको आशा थियो । गाउँघरमा परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार्ने, घरखर्च जुटाउने र भविष्यका लागि केही बचत गर्ने सपना बोकेर युवाहरू विदेशिन्थे । प्रकाश पनि त्यही सपना बोकेर मलेसियाको भूमिमा आइपुगे ।
तर विदेश आउनु र विदेशमा जीवन बिताउनु एउटै कुरा होइन रहेछ भन्ने कुरा उनले बिस्तारै बुझ्दै गए ।
घरको यादले सताउँदा महिनामा पाँचवटासम्म चिठी
आजको जस्तो मोबाइल फोन, भिडियो कल र सामाजिक सञ्जालको सहज पहुँच थिएन । घरपरिवारसँग कुराकानी गर्न पनि अनेकौँ कठिनाइ थिए । आफ्नो मनको कुरा सुनाउन, परिवारको खबर बुझ्न र घरसँग जोडिइरहन चिठी नै भरपर्दो माध्यम थियो ।
प्रकाशलाई घरको याद असाध्यै आउँथ्यो ।
परदेशको काम, अपरिचित वातावरण र परिवारबाट टाढा बिताउनुपर्ने दिनहरूबीच मनमा थुप्रिएका कुरा पोख्ने माध्यम बनेका थिए— चिठी ।
उनी सम्झिन्छन्, घरको यादले बेस्सरी सताउँदा एकै महिनामा पाँचवटासम्म चिठी लेख्थे ।
सोचौं त, एउटा मानिसले महिनामा पाँचवटा चिठी किन लेख्छ? उसँग सुनाउनुपर्ने कुरा धेरै भएर मात्र होइन, सुन्ने आफ्ना मान्छेहरू टाढा भएर पनि हो । मनमा जम्मा भएको पीडा, परिवारप्रतिको माया, घरको चिन्ता र फेरि भेट्ने आशा कागजका पानामा उतार्दा सायद केही हलुका महसुस हुन्थ्यो होला ।
ती चिठीहरू केवल अक्षर थिएनन् । ती त परदेशबाट घरसम्म पुग्ने उनका भावना थिए । शरीर मलेसियामा भए पनि मन भने बेलबारी, परिवार र आफ्ना मान्छेहरूकै वरिपरि घुमिरहन्थ्यो ।
आज प्रविधिले संसारलाई हातहातमा ल्याइदिएको छ । केही सेकेन्डमै भिडियो कल गरेर घरपरिवारको अनुहार हेर्न सकिन्छ । तर प्रकाशको पुस्ताले भोगेको त्यो समय फरक थियो । चिठी लेखेर पठाएपछि जवाफ आउने प्रतीक्षासमेत लामो हुन्थ्यो । एउटा पत्रले मनमा आशा जगाउँथ्यो, अर्को पत्रले घरको सम्झना फेरि ताजा बनाउँथ्यो ।
त्यही समयको सम्झना सुनाउँदा प्रकाशको जीवनमा चिठीको स्थान कति गहिरो थियो भन्ने सहजै बुझ्न सकिन्छ ।
नेपाली भेट्दा घरमै पुगेजस्तो लाग्थ्यो
परदेशमा आफ्नो देशको मान्छे भेटिनु सामान्य भेटघाट मात्र हुँदैन । विशेषगरी घरको यादले सताइरहेको बेला नेपाली अनुहार देख्नु, आफ्नै भाषामा बोल्न पाउनु र गाउँघरका कुरा सुन्न पाउनु आफैँमा ठूलो राहत हुन्छ ।
प्रकाशले पनि मलेसियामा नेपाली भेट्दा घरमै पुगेजस्तो अनुभूति हुने कुरा सुनाए ।
यो अनुभूति उनको मात्र होइन । परदेशमा वर्षौं बिताएका धेरै नेपाली श्रमिकको साझा भावना हो ।
नेपालमा हुँदा सामान्य लाग्ने नेपाली भाषा, चिया पसलको गफ, गाउँको खबर, चाडपर्वको चर्चा र आफ्नै ठाउँको नामसमेत विदेशमा पुगेपछि अमूल्य लाग्न थाल्छ । कहिलेकाहीँ आफ्नो गाउँको मान्छे भेट्दा वर्षौंदेखि मनमा थुप्रिएका कुरा खोल्न मन लाग्छ । आफ्नो परिवारको कुरा सुनाउन मन लाग्छ । घर फर्किन नपाएको पीडा सुनाउन मन लाग्छ ।
विदेशमा भेटिएको एउटा नेपालीले आफ्नो गाउँको अर्को मान्छेको खबर सुनाइदिँदा पनि मन खुसी हुन्छ । त्यो भेटले केही समयका लागि भए पनि दूरी घटाइदिन्छ ।
प्रकाशका लागि पनि नेपाली साथीभाइ केवल चिनजानका मानिस थिएनन् । उनीहरू घरको सम्झना ताजा गराउने, आफ्नोपनको अनुभूति दिलाउने र परदेशको एक्लोपन कम गर्ने माध्यम थिए ।
सायद त्यसैले उनले नेपाली भेट्दा घरमै पुगेजस्तो लाग्ने कुरा सुनाए ।
बुवाको निधन, तर घर फर्किन नसकेको पीडा
जीवनमा केही दुःख यस्ता हुन्छन्, जसलाई पैसाले मेटाउन सक्दैन । केही क्षण यस्ता हुन्छन्, जहाँ संसारको जुनसुकै ठाउँमा भए पनि मानिस आफ्नो घर फर्किन चाहन्छ ।
प्रकाशको जीवनमा पनि यस्तै एउटा गहिरो पीडा छ— बुवाको निधन हुँदा घर जान नपाएको कथा ।
परदेशमा रोजगारी गरिरहेको मानिसका लागि परिवारमा आइपर्ने दुःख र आपत् झन् कठिन हुन्छन् । आफ्नै घरमा ठूलो घटना हुँदा पनि टाढाको देशमा काम गरिरहेको मानिसले चाहेको समयमा घर पुग्न सक्दैन । टिकट, खर्च, कामको अवस्था, बिदा र अन्य परिस्थितिले उसलाई बाँधिरहेका हुन्छन् ।
आफ्ना बुवाको निधनको खबर सुन्दा छोराको मनमा के बित्यो होला? अन्तिम पटक अनुहार हेर्न नपाउनु, अन्तिम बिदाइमा सहभागी हुन नपाउनु र परिवारसँगै दुःख बाँड्न नपाउनु कति पीडादायी भयो होला?
प्रकाशको यो भोगाइले परदेशी जीवनको अर्को कठोर यथार्थ देखाउँछ ।
विदेशमा कमाएको पैसाले परिवारलाई सहयोग गर्न सकिएला, घर बनाउन सकिएला र जीवनका धेरै आवश्यकता पूरा गर्न सकिएला । तर बितिसकेको समय फर्काउन सकिँदैन । गुमाएको अन्तिम भेट फेरि प्राप्त गर्न सकिँदैन ।
घरबाट टाढा बसेका श्रमिकहरूले कमाएको प्रत्येक रुपैयाँको पछाडि यस्तै कुनै न कुनै त्याग लुकेको हुन सक्छ । कसैले सन्तानको बाल्यकाल गुमाउँछन्, कसैले आमाबुवाको बुढ्यौलीसँगै बस्न पाउँदैनन्, त कसैले परिवारका सबैभन्दा दुःखद क्षणहरूमा समेत आफ्नो उपस्थिति जनाउन सक्दैनन् ।
प्रकाशको जीवनकथामा बुवाको निधनका बेला घर जान नपाएको प्रसङ्गले यही सत्यलाई अझ गहिरोसँग सम्झाउँछ ।
कम्पनीको कामदारदेखि लिडरसम्म
मलेसिया आएपछि प्रकाशले कम्पनीमा काम गर्न थाले । उनी केवल जागिर खाएर दिन बिताउने मानिस बनेनन् । काम गर्दै अनुभव बटुले, जिम्मेवारी सम्हाले र सन् २००८ सम्म आइपुग्दा कम्पनीमा लिडरको भूमिका निर्वाह गरिरहेका थिए ।
उनले सुनाएको अनुभवअनुसार, त्यस समयमा आधारभूत तलब ४८२ रिंगिट हुँदा आफूले महिनामा १,५०० रिंगिटसम्म कमाएको सम्झना छ ।
आजको पुस्तालाई त्यो रकम सामान्य लाग्न सक्छ । तर त्यस समयको परिस्थिति, कामको प्रकृति र श्रमिक जीवनको वास्तविकता बुझ्दा त्यो कमाइ पछाडि कति मेहनत थियो भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ ।
तलब कम थियो, तर जिम्मेवारी धेरै थिए । परिवारको आशा थियो, घरको आवश्यकता थियो र भविष्यका लागि केही गर्ने चाहना थियो ।
विदेशमा कमाएको पैसालाई कसरी सदुपयोग गर्ने भन्ने कुरा पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण थियो । कसैले दैनिक खर्चमै सक्थे, कसैले ऋण तिर्थे, कसैले परिवार चलाउँथे । प्रकाशको जीवनले भने कामसँगै अवसर खोज्ने र समयअनुसार आफ्नो बाटो परिवर्तन गर्ने पक्ष पनि देखाउँछ ।
कम्पनीमा लिडर बनेको अनुभवले उनलाई कामको अनुशासन, मानिससँगको व्यवहार र जिम्मेवारीको महत्त्व सिकायो होला । त्यही अनुभवले पछि व्यवसायमा लाग्दा पनि सहयोग गरेको हुन सक्छ ।
उनको यात्रामा एउटा कुरा स्पष्ट देखिन्छ— उनी परदेशमा आएर केवल रोजगारीमा सीमित रहेनन्, समयसँगै आफ्नो जीवनलाई नयाँ दिशामा लैजाने प्रयास पनि गरिरहे ।
सन् २००८ को क्वालालम्पुर यात्रा, जसले जीवनको बाटो बदल्यो
प्रकाशको जीवनमा सन् २००८ एउटा अर्को मोडका रूपमा आएको सुनिन्छ ।
क्वालालम्पुरमा एक जना दाइलाई भेट्ने उद्देश्यले उनी त्यहाँ आए । तर मानिसको जीवनमा कतिपय यात्रा केवल भेटघाटमा सीमित हुँदैनन् । कहिलेकाहीँ त्यही यात्रा नयाँ ठाउँ, नयाँ परिवेश र नयाँ जीवनको सुरुवात बनिदिन्छ ।
प्रकाशका लागि पनि क्वालालम्पुरको यात्रा त्यस्तै बन्यो । दाइलाई भेट्न आएका उनी पछि त्यहीँ बसे ।
त्यसपछि उनको जीवन पहिलेको जस्तो रहेन । कम्पनीको काम र नियमित रोजगारीको बाटोबाट बाहिर निस्किएर उनले आफ्नै ढङ्गले जीविका चलाउने सम्भावना खोज्न थाले ।
उनको बसाइको कानुनी अवस्थाबारे स्पष्ट विवरण नभएकाले त्यसलाई निश्चित रूपमा परिभाषित गर्न सकिँदैन । तर उनले सुनाएको भोगाइले परदेशमा कामदारका रूपमा सुरु भएको जीवन पछि अनिश्चितता र नयाँ चुनौतीबीच अघि बढेको देखाउँछ ।
क्वालालम्पुरमा बसाइ लम्बिँदै जाँदा उनले त्यहाँको परिवेश बुझ्दै गए । मानिससँग सम्बन्ध बढाउँदै लगे । कमाइको बाटो खोज्दै गए । श्रमिकका रूपमा बिताएका दिनले उनलाई जीवनको कठिन पक्ष देखाइसकेको थियो । अब उनी आफ्नै प्रयासमा केही गर्ने बाटोमा अघि बढिरहेका थिए ।
सीडी र पत्रिका बेच्दै सुरु भएको अर्को संघर्ष
आजको डिजिटल युगमा गीत सुन्न, चलचित्र हेर्न वा समाचार पढ्न मोबाइल फोन भए पुग्छ । तर मलेसियामा नेपाली समुदाय विस्तार हुँदै गरेको त्यो समय फरक थियो ।
प्रकाशले सुनाएअनुसार, सन् २००९ तिर उनी सीडी बेच्ने काम गर्थे । त्यससँगै ‘श्रम साप्ताहिक’ पत्रिका पनि बेच्थे । पछि चलचित्रका गीतसँग सम्बन्धित सामग्रीको बिक्रीतर्फ पनि लागे ।
यी काम सुन्दा सामान्य लाग्न सक्छन् । तर परदेशमा नयाँ बाटो खोजिरहेको व्यक्तिका लागि त्यही सानो व्यापार पनि जीवन धान्ने आधार बन्न सक्छ ।
नेपालीहरू मलेसियामा रोजगारीका लागि आउने क्रम बढिरहेको थियो । आफ्नै भाषा र संस्कृतिसँग जोडिने सामग्रीको माग पनि थियो । घरबाट टाढा रहेका नेपालीहरूलाई नेपाली गीत सुन्न, चलचित्र हेर्न र नेपालका समाचार पढ्न मन लाग्थ्यो ।
प्रकाशले त्यही आवश्यकता र परिवेशबीच आफ्नो कमाइको बाटो खोजे ।
सीडी बेच्नु र पत्रिका बेच्नु केवल व्यापार थिएन । त्यो आफ्नो समुदायसँग जोडिएर बाँच्ने एउटा माध्यम पनि थियो । श्रमिक जीवनको अनुभव बोकेका प्रकाशलाई नेपालीहरूको आवश्यकता बुझ्न गाह्रो थिएन । उनी आफैँ त्यही समुदायको हिस्सा थिए, जसलाई घरको खबर, नेपाली गीत र आफ्नो भाषाको सामग्रीको महत्त्व थाहा थियो ।
आज पुराना दिन सम्झँदा ती काम सामान्य व्यावसायिक गतिविधि मात्र थिएनन् । ती उनका संघर्षका पाइलाहरू थिए, जसले उनलाई पछि अर्को व्यवसायमा अघि बढ्न आधार तयार गरिदिए ।
समय सधैँ एउटै रहँदैन । संघर्षका दिनहरूमा पनि अवसर खोज्ने मानिसले नयाँ बाटो भेट्न सक्छ । प्रकाशको जीवनमा पनि सीडी र पत्रिका बेच्ने चरणपछि पसल गरेर बस्ने समय आयो ।
पसल चलाउनु भनेको सामान राखेर ग्राहक कुर्नु मात्र होइन । त्यसमा लगानीको चिन्ता हुन्छ, व्यापार चलाउने चुनौती हुन्छ, ग्राहकको विश्वास जित्नुपर्ने हुन्छ र हरेक दिन आम्दानी–खर्चको हिसाब मिलाउनुपर्ने हुन्छ ।
परदेशमा व्यवसाय गर्नु अझै चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ । आफ्नो देशमा जस्तो पारिवारिक सहयोग सहजै उपलब्ध हुँदैन । बिरामी पर्दा, व्यापारमा घाटा हुँदा वा अन्य समस्या आइपर्दा सबै कुरा आफैँले सम्हाल्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ ।
तर प्रकाशले आफ्नो जीवनको बाटो परिवर्तन गर्दै गए । कम्पनीमा कामदार बनेर सुरु भएको उनको यात्रा समयसँगै व्यापार र पसलसम्म आइपुग्यो ।
यसले एउटा महत्त्वपूर्ण सन्देश दिन्छ— मानिसको सुरुवात जहाँबाट भए पनि उसको जीवनको अन्तिम परिचय त्यहीँ सीमित हुनुपर्दैन । मेहनत, अनुभव, परिस्थिति बुझ्ने क्षमता र अवसर खोज्ने प्रयासले जीवनमा नयाँ सम्भावना खोल्न सक्छन् ।
प्रकाशको सफलताको कथा कुनै रातारात भएको चमत्कार होइन । यसको पछाडि लामो समयको श्रम, परदेशमा बिताएका वर्षहरू, घरको याद, परिवारप्रतिको जिम्मेवारी र नयाँ काम सिक्दै अघि बढेको यात्रा छ ।
भोजपुरदेखि बेलबारी, मलेसियादेखि भक्तपुरको राधेराधेसम्म
प्रकाशको जीवनयात्रालाई भूगोलको आँखाले हेर्दा पनि एउटा लामो कथा देखिन्छ ।
भोजपुरको विकट गाउँमा जन्म । मोरङको बेलबारीमा हुर्काइ र पढाइ । सन् २००४ मा कामदारका रूपमा मलेसिया आगमन । कम्पनीमा काम, लिडरको जिम्मेवारी, क्वालालम्पुरतर्फको यात्रा, सीडी र पत्रिकाको व्यापार अनि पसल सञ्चालन ।
यसबीच जीवनले उनलाई अनेकौँ अनुभव दियो । कतिपय अनुभवले बलियो बनायो होला, कतिपयले भित्रैदेखि कमजोर पनि बनाए होला । तर समयसँगै उनले आफ्नो जीवनलाई अघि बढाइरहे ।
आज उनले भक्तपुरको राधेराधेमा ठूलो घर बनाएको कुरा सुनाउँछन् ।
घर केवल इँटा, सिमेन्ट र फलामले बनेको संरचना होइन । परदेशमा बसेर घर बनाउने मानिसका लागि त्यो घरमा वर्षौँको पसिना मिसिएको हुन्छ । महिनौँको बचत मिसिएको हुन्छ । आफूले चाहेका धेरै कुरा त्यागेर परिवारका लागि गरेको मेहनत मिसिएको हुन्छ ।
त्यसैले राधेराधेमा बनेको उनको घरलाई केवल एउटा भौतिक उपलब्धिका रूपमा हेर्न मिल्दैन । त्यो उनको लामो यात्राको एउटा प्रतीक हो ।
भोजपुरको विकट गाउँबाट सुरु भएको जीवन, बेलबारीमा हुर्किएको बाल्यकाल र मलेसियामा बिताएको लामो समयपछि आफ्नो देशमा घर बनाउन सक्नु उनका लागि अवश्य पनि ठूलो उपलब्धि हो ।
तर यो उपलब्धिसँगै ती दिनहरू पनि जोडिएका छन्, जब उनी घरको यादमा महिनामा पाँचवटासम्म चिठी लेख्थे । नेपाली साथी भेट्दा घर पुगेजस्तो महसुस गर्थे । अनि बुवाको निधन हुँदा समेत घर फर्किन पाएका थिएनन् ।
घर बनाउने सपना पूरा हुनु एउटा खुसी हो । तर त्यो घर बनाउन बिताएका वर्षहरूमा छुटेका क्षणहरूको मूल्य पनि कम हुँदैन ।
‘मलेसियाले मलाई जे–जे दिनुपर्ने थियो, दियो’
प्रकाश गिरीको जीवनकथाको सबैभन्दा अर्थपूर्ण पक्ष उनको यो भनाइ हो— ‘मलेसियाले मलाई जे–जे दिनुपर्ने थियो, दियो ।’
यो एउटा वाक्यमा उनको लामो जीवनयात्राको अनुभव, सन्तुष्टि र स्वीकारोक्ति समेटिएको महसुस हुन्छ ।
सन् २००४ मा मलेसिया आउँदा उनी कामदार थिए । त्यसपछि कम्पनीमा काम गरे, लिडर बने, क्वालालम्पुरमा बसे, सीडी र पत्रिका बेचे अनि पसल गरेर जीवनलाई अघि बढाए । समयसँगै आफ्नो देशमा घर बनाउन सके ।
मलेसियाले उनलाई रोजगारी दियो, अनुभव दियो, व्यापार गर्ने अवसर दियो र आफ्नो जीवनलाई नयाँ ढङ्गले निर्माण गर्ने वातावरण दियो भन्ने उनको भनाइबाट बुझ्न सकिन्छ ।
तर यसको अर्थ उनको यात्रामा दुःख थिएन भन्ने होइन । घरको यादले लेखिएका चिठीहरू, नेपाली भेट्दा हुने आत्मीय अनुभूति र बुवाको निधनमा घर जान नपाएको पीडा पनि त्यही जीवनका हिस्सा हुन् ।
सायद परिपक्वता भनेको जीवनका सबै घटना सुखद हुनु होइन । दुःख र सुख दुवैलाई स्वीकार गर्दै आफूले तय गरेको यात्रालाई फर्केर हेर्न सक्नु पनि हो ।
प्रकाशको भनाइमा त्यही अनुभूति झल्किन्छ । उनी आफ्नो विगतलाई केवल अभाव र पीडाका रूपमा मात्र हेर्दैनन् । आफूले पाएको अवसर र हासिल गरेको उपलब्धिलाई पनि सम्झन्छन् ।
प्रकाशको कथा, हजारौं नेपाली श्रमिकको साझा कथा
मलेसियामा प्रकाशजस्ता धेरै नेपाली छन् । कोही बीस वर्षदेखि यहीँ छन्, कोही व्यापारमा लागेका छन्, कोही अझै कम्पनीमा काम गरिरहेका छन् । कसैले नेपालमा घर बनाएका छन्, कसैले ऋण तिर्न बाँकी नै छ । कसैको परिवार आर्थिक रूपमा सहज भएको छ, कसैले अझै कठिन परिस्थितिसँग जुधिरहेका छन् ।
तर धेरैका कथामा एउटा समानता भेटिन्छ— घर छोड्दाको सपना र परदेशमा बिताउनुपरेको वास्तविकता सधैँ एउटै हुँदैन ।
परदेश आउँदा मानिसले तलबको हिसाब गर्छ । महिनामा कति बचत हुन्छ, कति पैसा घर पठाउन सकिन्छ र कति वर्षमा घर बनाउन सकिन्छ भन्ने योजना बनाउँछ । तर वर्षहरू बित्दै जाँदा उसले थाहा पाउँछ, जीवनको हिसाब पैसाले मात्र गर्न सकिँदैन ।
घरमा बच्चा हुर्किन्छ । आमाबुवा बूढा हुन्छन् । चाडपर्व आउँछन् र जान्छन् । आफन्तको बिहे हुन्छ, परिवारमा दुःखद घटना घट्छन् । यस्ता अनेकौँ क्षणमा परदेशीको शरीर विदेशमा भए पनि मन घरमै हुन्छ ।
प्रकाशको जीवनमा बुवाको निधन हुँदा घर जान नपाएको पीडा यसको उदाहरण हो ।
त्यसैले विदेशमा कमाएको पैसाले बनेका घरहरूलाई हेर्दा त्यहाँ केवल सफलता मात्र देख्नु हुँदैन । ती घरहरूमा नलेखिएका चिठीहरू, अधुरा भेटघाटहरू, छुटेका चाडपर्वहरू र परिवारसँग बिताउन नपाएका समयका कथाहरू पनि हुन्छन् ।
प्रकाश गिरीको कथा यही कारणले महत्त्वपूर्ण छ । उनी केवल मलेसियामा आएर सफल भएका नेपालीको उदाहरण होइनन् । उनी एउटा यस्तो पुस्ताका प्रतिनिधि हुन्, जसले सञ्चारका सीमित साधन भएको समयमा परदेशको एक्लोपन भोग्यो, श्रम गरेर जीवन बनायो र समयसँगै आफूलाई बदल्दै लग्यो ।
भोजपुरको विकट गाउँमा जन्मिएका प्रकाश गिरी आज जीवनको लामो यात्रा पार गरिसकेका छन् । बेलबारीमा हुर्किएका उनी सन् २००४ मा कामदारका रूपमा मलेसिया आए । घरको यादमा महिनामा पाँचवटासम्म चिठी लेखे । नेपाली भेट्दा घरमै पुगेजस्तो महसुस गरे । बुवाको निधन हुँदा घर जान पाएनन् । कम्पनीमा लिडर बने, आफ्नो कमाइको बाटो परिवर्तन गरे, सीडी र पत्रिका बेचे, पसल चलाए र अन्ततः भक्तपुरको राधेराधेमा ठूलो घर बनाए ।
यो यात्रामा धेरै मोड आए । समय बदलियो, जीवनशैली बदलियो र कमाइको बाटो पनि बदलियो । तर विगतका सम्झनाहरू भने जीवनको एउटा अमिट हिस्सा बनेर बसेका छन् ।
आज उनी आफ्नो जीवनलाई फर्केर हेर्दै मलेसियाले आफूलाई जे–जे दिनुपर्ने थियो, दिएको बताउँछन् । त्यो भनाइमा एउटा लामो संघर्षपछि प्राप्त भएको सन्तुष्टि सुनिन्छ ।
तर प्रकाशको जीवनले अर्को कुरा पनि सम्झाउँछ— परदेशमा सफलता हासिल गर्नु भनेको सबै पीडा बिर्सनु होइन । कहिलेकाहीँ जीवनमा सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हासिल गरिसकेपछि पनि मनले विगतको कुनै एउटा क्षण सम्झिरहन्छ ।
सायद प्रकाशलाई पनि ती दिनहरू सम्झँदा आजसम्म चिठी लेख्ने समय, घरको खबर पर्खिने दिन र नेपाली साथी भेट्दा घर पुगेजस्तो भएको क्षण याद आउँदो हो ।
किनकि परदेशले मानिसलाई कमाउन सिकाउँछ, संघर्ष गर्न सिकाउँछ र नयाँ बाटो खोज्न सिकाउँछ । तर घरको माया भने जहाँ पुगे पनि मनभित्रै रहिरहन्छ ।
प्रकाश गिरीको कथा एउटा व्यक्तिको जीवनकथा मात्र होइन; यो परदेशमा पसिना बगाएर आफ्नो भविष्य बनाउने, परिवारका लागि अनेकौँ त्याग गर्ने र वर्षौँपछि आफ्नै देशमा घर बनाएर पनि विगतका सम्झनाहरू हृदयमा बोकेर हिँड्ने हजारौँ नेपालीको कथा हो ।
.jpg)
