नेपालमा दसैंको चहलपहल बढेको छ । बजारमा नयाँ लुगा किन्नेको भीड छ, घरआँगन सफा गरिँदै छन् । बालबालिका टीका र जमरा लगाउन आतुर छन् भने परिवारका सदस्य परदेशबाट आफन्त फर्किने प्रतीक्षामा छन् । 

तर नेपालमा दसैंको रौनक छाइरहँदा साउदी अरबमा कार्यरत नेपालीको मन भने घरदेश सम्झेर भावुक हुन्छ । परिवारबाट टाढा रहेर विदेशी भूमिमा पसिना बगाइरहेका उनीहरूका लागि दसैं केवल चाड होइन, पारिवारिक सम्बन्ध र आत्मीयताको प्रतीक पनि हो । परिवारको भविष्य बनाउन मेहनत गर्न पाएको सन्तुष्टि एकातिर हुन्छ, अर्कोतिर प्रियजनसँगै बसेर चाड मनाउन नपाएको पीडा ।

काममा व्यस्त, मन घरतिर

साउदी अरब नेपाली श्रमिकको प्रमुख गन्तव्यमध्ये एक हो । यहाँ निर्माण, उद्योग, होटल, रेस्टुरेन्ट, सुरक्षा, यातायात र विभिन्न कम्पनीमा नेपाली कार्यरत छन्। उनीहरूमध्ये धेरैका लागि दसैंमा घर फर्कन सम्भव हुँदैन । 

कसैलाई कम्पनीले बिदा दिँदैन, कसैलाई आर्थिक अवस्थाले साथ दिँदैन । हवाई टिकटको खर्च र पारिवारिक जिम्मेवारी पनि घर फर्कन नसक्नुका कारण हुन् । कतिपय नेपाली दसैंकै दिन नियमित काममा खटिन्छन् । काममा व्यस्त भए पनि उनीहरूको मन भने परिवारसँगै हुन्छ । 

आमाबुबाको आशीर्वाद, छोराछोरीको खुसी र गाउँघरमा आफन्त भेला भएको सम्झनाले उनीहरूलाई भावुक बनाउँछ । भिडियो कलबाट परिवारसँग कुरा गर्न र टीका लगाएको हेर्न सकिए पनि मोबाइलको पर्दाले सँगै बसेर दसैं मनाउँदाको आत्मीयता दिन सक्दैन ।

साथीभाइसँग दसैं

साउदीमा रहेका नेपालीले काम, बिदा र सुविधाअनुसार दसैं मनाउँछन् । बिदा पाउनेहरू साथीभाइसँग भेटघाट गर्छन्, नेपाली परिकार बनाउँछन् र सम्भव भएसम्म टीका तथा जमरा लगाउँछन् । कतिपय एउटै कोठामा बसेर खाना बनाउँछन् भने कतिपय नेपाली रेस्टुरेन्टमा भेला भएर खुसी साट्छन् । 

परिवारका सदस्य साथमा नभए पनि साथीभाइ नै परिवारजस्ता बन्छन् । उनीहरू एकअर्कालाई शुभकामना दिन्छन्, मीठो खानेकुरा बाँड्छन् र घरपरिवारका कुरा गर्छन् । नेपाली समुदायका संघसंस्थाले पनि अवसरअनुसार भेटघाट र सामूहिक कार्यक्रम आयोजना गर्छन् । यस्ता गतिविधिले परदेशमा रहेका नेपालीलाई आफ्नो संस्कृति र परम्परासँग जोडिराख्न मद्दत गर्छन् । 

तर सबैले सामूहिक रूपमा दसैं मनाउन पाउँदैनन् । कतिपय श्रमिक कम्पनीको आवासमै सीमित हुन्छन् भने कतिपय लामो समयसम्म काम गर्न बाध्य हुन्छन् । उनीहरूका लागि दसैंको खुसी परिवारसँग फोनमा कुरा गर्नु र केही समय साटासाट गर्नुमा सीमित हुन्छ ।

परिवारको खुसीका लागि 

विदेशमा रहेका नेपालीका लागि दसैं भावनासँगै आर्थिक जिम्मेवारी पनि हो । नेपालमा रहेका परिवारले नयाँ लुगा, खाद्यान्न र घरखर्चका लागि परदेशमा रहेका आफन्तबाट सहयोगको अपेक्षा गरेका हुन्छन्। त्यसैले धेरै नेपालीले दसैं नजिकिँदा घरमा पैसा पठाउँछन् । आफूले नयाँ लुगा किन्न नसके पनि छोराछोरीका लागि पैसा पठाउने र व्यक्तिगत चाहनाभन्दा परिवारको खुसीलाई प्राथमिकता दिने श्रमिक धेरै छन् । छोराछोरीले नयाँ लुगा लगाएको र घरमा दसैं मनाएको खबरले उनीहरूलाई सन्तुष्टि दिन्छ । तर ऋण, आर्थिक दबाब र परिवारको अपेक्षाले चाडको खुसीलाई बोझिलो पनि बनाउँछ । विदेशमा कमाएको रकमले परिवारको आवश्यकता पूरा गर्नुपर्ने जिम्मेवारीले उनीहरूको व्यक्तिगत चाहना ओझेलमा पर्छ । 

साउदी अरबमा रहेका नेपालीले आफ्नो श्रममार्फत परिवारको जीवनस्तर सुधार्न र नेपालको अर्थतन्त्रमा योगदान पु¥याउँदै आएका छन् । उनीहरूले पठाउने विप्रेषणबाट धेरै परिवारको शिक्षा, स्वास्थ्य र दैनिक जीवनयापनमा सहयोग पुगेको छ ।

तर श्रमिकलाई आर्थिक स्रोतका रूपमा मात्र हेर्नु पर्याप्त हुँदैन । उनीहरू पनि सपना, चाहना र पारिवारिक सम्बन्ध भएका मानिस हुन्। चाडपर्वमा परिवारसँग बस्न नपाउँदाको भावनात्मक पीडा बुझ्न आवश्यक छ । रोजगारदाताले सम्भव भएसम्म चाडपर्वमा बिदाको व्यवस्था गर्न सके श्रमिकलाई राहत मिल्न सक्छ । नेपाली दूतावास र समुदायका संघसंस्थाले पनि उनीहरूको अवस्था बुझ्दै सहयोगका गतिविधि सञ्चालन गर्नुपर्छ ।

नेपालमा दसैंको टीका लगाइरहँदा साउदीमा काममा खटिएका नेपालीको मन पनि आफ्नै घरपरिवारमा पुगेको हुन्छ । उनीहरूको चाहना परिवार खुसी रहोस्, छोराछोरीको भविष्य उज्ज्वल बनोस् र आफूले गरेको दुःख सार्थक होस् भन्ने नै हो ।

परदेशमा शरीर भए पनि मन स्वदेशमै हुन्छ । विदेशमा रहेका हरेक नेपालीको दसैंको कथाव्यथा यही हो ।