एजेन्सी : सन् २०२६ अप्रिल १ मा प्रक्षेपण गरिएको नासाको 'आर्टेमिस-२' मिसनले अन्तरिक्ष इतिहासमा एउटा नयाँ अध्याय थपेको छ । झण्डै १० दिन लामो यो ऐतिहासिक यात्रा पूरा गरी चार अन्तरिक्ष यात्रीहरू सुरक्षित रूपमा पृथ्वीमा फर्किसकेका छन् । यो केवल एउटा वैज्ञानिक परीक्षण मात्र थिएन, बरु दशकौंपछि मानव जातिलाई पुनः चन्द्रमाको सतहमा पुर्याउने सपनाको एउटा बलियो आधार थियो ।
आर्टेमिस-२ मिसनका प्रत्येक चरण इन्जिनियरहरूको अपेक्षाभन्दा उत्कृष्ट रहे । नासाको अहिलेसम्मकै शक्तिशाली रकेट 'स्पेस लन्च सिस्टम' (एसएलएस)ले ८८ लाख पाउन्डको थ्रस्ट उत्पन्न गर्दै ओरियन क्याप्सुललाई सफलतापूर्वक अन्तरिक्षमा पुर्यायो । उडान यति सटिक थियो कि चन्द्रमातर्फको यात्रामा तय गरिएका तीनमध्ये दुईवटा मार्ग सुधारका योजनाहरू आवश्यक नै परेनन् । यो मिसनले पहिलो पटक ओरियन क्याप्सुलमा मानिस राखेर गरिने परीक्षणलाई पूर्ण रूपमा सफल सावित गरिदिएको छ ।
यो मिसनको मुख्य उद्देश्य प्रविधि र मानवबीचको अन्तरक्रिया बुझ्नु थियो । सिमुलेटरमा कहिल्यै नदेखिने समस्याहरू अन्तरिक्षमा देखिए- जस्तै शौचालयमा समस्या, पानी डिस्पेन्सरमा खराबी र हेलियम प्रणालीमा आएको सामान्य प्राविधिक अवरोध । अन्तरिक्ष वैज्ञानिक डा. सिमोन बार्बरका अनुसार, यो मिसन ती 'अनौठा' मानिसहरूका बारेमा थियो, जसले बटन थिच्छन्, कार्बन डाइअक्साइड बाहिर फाल्छन् र एयर कन्डिसनिङको माग गर्छन् । यी चुनौतीहरूले नै भविष्यमा चन्द्रमाको सतहमा मानव अवतरणलाई सुरक्षित बनाउन सहयोग गर्नेछन् ।
यो यात्रामा विज्ञान मात्र थिएन, गहिरो मानवीय संवेदना पनि जोडिएको थियो । जब ओरियन क्याप्सुलले सन् १९७० को एपोलो १३ को रेकर्ड तोड्दै पृथ्वीबाट सबैभन्दा टाढाको दूरी तय गर्यो, तब एक अविष्मरणीय क्षण आयो । मिसन विशेषज्ञ जेरेमी ह्यानसेनले चन्द्रमाको एउटा उज्यालो क्रेटर (खाडल) लाई कमाण्डर रिड वाइजम्यानकी दिवंगत पत्नीको नाममा 'क्यारोल' भनेर सम्बोधन गर्ने प्रस्ताव गरे । वाइजम्यानकी पत्नी क्यारोलको केही समयअघि निधन भएको थियो । ४५ सेकेन्डको मौनतापछि कमाण्डर वाइजम्यानका आँखा रसाए र टोलीका सदस्यहरूले उनलाई अंकमाल गरे । यो क्षणले अन्तरिक्ष कार्यक्रम केवल इन्जिनियरिङ मात्र होइन, यो मानवीय साहस र सम्बन्धको पराकाष्ठा पनि भएको देखायो ।
मिसनका क्रममा अन्तरिक्ष यात्रीहरूले चन्द्रमाको पछिल्लो भागमा रहेको ६०० माइल चौडा 'ओरिएन्टल बेसिन' लाई प्रत्यक्ष आँखाले देखे, जुन मानव इतिहासमै पहिलो पटक थियो । उनीहरूले अन्तरिक्षबाट सूर्यग्रहण र पृथ्वी अस्ताउँदै गरेको मनमोहक दृश्यहरूको अवलोकन गरे । यद्यपि, केही वैज्ञानिकहरूले यसको वैज्ञानिक मूल्य सीमित रहेको टिप्पणी गरेका छन्, किनकि भारतको चन्द्रयान-३ र चीनको चाङ-इ-६ जस्ता रोबोटिक मिशनहरूले पहिले नै विस्तृत विवरणहरू संकलन गरिसकेका छन् । तर नासाका लागि यो मिसनको मुख्य उपलब्धि भनेकै 'मानवीय अनुभूति' र भविष्यको लागि विश्वास जगाउनु हो ।
अमेरिकी सरकार र नासाले सन् २०२८ सम्ममा चन्द्रमामा मानव अवतरण गराउने लक्ष्य राखेका छन् । आर्टेमिस-२ को सफलताले यो लक्ष्यतर्फको सम्भावनालाई बलियो बनाएको छ । यद्यपि, विज्ञहरूका अनुसार सन् २०२८ को समयसीमा निकै चुनौतीपूर्ण छ र यो लक्ष्य भेटाउन अझै केही वर्ष थप लाग्न सक्छ । तर यो मिसनले एउटा कुरा प्रष्ट पारेको छ- ओरियन क्याप्सुल र रकेट प्रणालीले आफ्नो काम राम्ररी निभाएका छन् ।
आर्टेमिस-२ केवल एक परीक्षण उडान मात्र थिएन, यो विश्वका लागि आशाको सन्देश पनि थियो । १९६० को दशकको एपोलो मिसनले जस्तै यसले पनि युद्ध र अशान्तिमा रुमल्लिएको विश्वलाई एकताबद्ध हुने र 'हामी सबै एउटै पृथ्वीका बासिन्दा हौं' भन्ने महसुस गराएको छ । प्यासिफिक महासागरमा अवतरण भएसँगै यो मिसन सकिए पनि चन्द्रमामा पुनः पाइला टेक्ने मानवीय यात्राको भने यो एउटा सुखद सुरुवात मात्र हो ।
.jpg)
.jpg)
