काठमाडौं : अमेरिकाको भर्जिनिया राज्यमा नेपाली नर्स ममता काफ्ले भट्ट बेपत्ता भएको घटनाले अदालतमा नयाँ मोड लिएको छ । ममताका पति नरेश भट्टविरुद्ध हत्या तथा शव लुकाएको अभियोगमा सुनुवाइ भइरहेको छ । ममताको शव अहिलेसम्म फेला परेको छैन ।

अभियोजन पक्षले भने परिस्थितिजन्य र फरेन्सिक प्रमाणका आधारमा उनको हत्या भएको दाबी गरेको छ । भट्टले आफूविरुद्धका आरोप अस्वीकार गरेका छन् । अक्टोबर १९ मा अदालतमा प्रस्तुत गरिएको पसलको निगरानी क्यामेराको दृश्यले घटनापछिका भट्टका गतिविधिबारे थप प्रश्न उठाएको छ ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यम कोर्ट टीभीका अनुसार अभियोजन पक्षले प्रस्तुत गरेको भिडियोमा भट्ट जुलाई ३० मा हार्डवेयर पसलमा गएर बगैँचामा प्रयोग हुने पन्जा किन्दै गरेको देखिन्छ । त्यसको भोलिपल्ट उनी वालमार्ट पुगेको र सरसफाइका सामग्री, डिसइन्फेक्टिङ वाइप्स तथा एयर फ्रेसनर किनेको दृश्य पनि अदालतमा देखाइएको थियो ।

अगस्ट १ मा पेट्रोल पम्प पुगेका भट्टले फोहोर फाल्ने भाँडामा केही सामग्री फालेको दृश्यसमेत प्रस्तुत गरिएको अभियोजन पक्षको भनाइ छ । अभियोजन पक्षले यी गतिविधिलाई ममता बेपत्ता भएको समयसँग जोडेर व्याख्या गरेको छ ।

यद्यपि, सामान किन्नु वा फोहोर फाल्नु आफैँमा अपराधको प्रमाण होइन । ती दृश्यले घटनासँग कस्तो सम्बन्ध राख्छन् भन्ने निर्णय अन्य प्रमाणसमेत मूल्याङ्कन गरेर अदालतले गर्नुपर्नेछ ।

अनुसन्धानमा संलग्न प्रहरी अधिकारीले अदालतमा बयान दिँदै ममता बेपत्ता भएको घटनाबारे भट्टले फरक–फरक विवरण दिएको बताएका छन् । प्रहरीको बडी क्यामेराबाट खिचिएको दृश्य देखाउँदै अनुसन्धान अधिकारीले ममताले अन्तिम पटक लगाएको लुगाबारे सोध्दा भट्टले फरक विवरण दिएको बताएका थिए । ममताकी साथी सुनिता भण्डारीले पनि अदालतमा बयान दिएकी थिइन् । उनका अनुसार भट्टले आफूहरू सम्बन्धविच्छेद गर्ने निर्णयमा पुगेको बताएका थिए । तर, ममता अर्को राज्यमा सर्ने योजनामा रहेको कुरा आफूलाई थाहा नभएको भण्डारीको भनाइ थियो । भट्टसँग नेपाली भाषामा अन्तर्वार्ता गरेकी पत्रकार सच्ची मैनालीले पनि अदालतमा बयान दिएकी थिइन् ।

ममता बेपत्ता भएपछि भट्टसँग कुरा गर्दा स्पष्ट र सुसंगत जवाफ पाउन कठिन भएको उनले बताएकी थिइन् । यद्यपि, यस्ता बयानको विश्वसनीयता र घटनासँगको सम्बन्ध अदालतले अन्य प्रमाणका आधारमा मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने हुन्छ । ममताकी पारिवारिक साथी सरिता न्यौपानेले ममताले वैवाहिक सम्बन्धमा समस्या भोगेको र आफूलाई कुटपिट भएको बताएको उल्लेख गरेकी थिइन् । उनले ममताले चोट देखिने भिडियोसमेत देखाएको बताइन् । तर, प्रतिप्रश्नका क्रममा न्यौपानेले आफूले भट्टले ममतालाई कुटेको प्रत्यक्ष नदेखेको स्पष्ट पारेकी थिइन् ।

अभियोजन पक्षले भट्ट दम्पतीको घरमा गरिएको परीक्षण र डीएनएसम्बन्धी नतिजालाई महत्त्वपूर्ण प्रमाणका रूपमा अघि सारेको छ । अनुसन्धानका क्रममा मुख्य शयनकक्ष र बाथरुममा ब्लुस्टार नामक रासायनिक परीक्षण गरिएको थियो । यस्तो परीक्षणले रगतको सम्भावित उपस्थिति देखाउन सक्छ, तर त्यसले मात्र पदार्थ रगत नै हो वा कसको हो भन्ने पुष्टि गर्दैन । अभियोजन पक्षका अनुसार भट्टले एक स्थानीय मालीलाई दिएको विद्युतीय आरामा भेटिएको रगतको डीएनए ममतासँग मेल खाएको छ । ती व्यक्तिले पछि उक्त आरा प्रहरीलाई बुझाएका थिए । प्रतिवादी पक्षले भने प्रमाणको विश्वसनीयता र अनुसन्धान प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएको छ ।

नेपाली समुदायको चासो

ममता प्रकरणले नेपालमा मात्र नभई अमेरिका र अन्य देशमा रहेका नेपाली समुदायको ध्यान खिचेको छ । नेपालमा अध्ययनपछि भारतको बैङ्गलोरमा नर्सिङ पढेकी ममता अमेरिकाको भर्जिनियास्थित यूभीए हेल्थ प्रिन्स विलियम मेडिकल सेन्टरमा कार्यरत थिइन् । उनको सानी छोरीसमेत छिन् ।

ममता बेपत्ता भएपछि सहकर्मी र साथीहरूले प्रहरीलाई खबर गरेका थिए । घटनाले विदेशमा रहेका नेपाली महिलाको सुरक्षा, वैवाहिक सम्बन्धमा हुने हिंसा र संकटमा परेकालाई समयमै सहयोग गर्ने संयन्त्रबारे प्रश्न उठाएको छ । विदेशमा बस्ने नेपालीको संख्या बढ्दै जाँदा यस्ता घटनामा परिवार, समुदाय र सम्बन्धित निकायको सहयोग कति प्रभावकारी छ भन्ने बहस पनि महत्त्वपूर्ण बनेको छ ।

अन्तिम फैसलाको प्रतीक्षा

यस मुद्दामा अदालतले भट्टलाई धरौटीमा रिहा गर्न अस्वीकार गरेको छ । सुनुवाइका क्रममा सञ्चारमाध्यमलाई अदालतको दृश्य सीमित रूपमा रेकर्ड गर्न अनुमति दिइए पनि प्रत्यक्ष प्रसारणमा रोक लगाइएको छ । ममताको शव फेला नपरेको अवस्थामा परिस्थितिजन्य प्रमाण, डीएनए परीक्षण, निगरानी क्यामेराका दृश्य र साक्षीका बयानले मुद्दाको परिणाममा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन् । अभियोजन पक्षले आरोप शङ्कारहित रूपमा प्रमाणित गर्नुपर्नेछ भने प्रतिवादी पक्षले प्रमाणको विश्वसनीयतालाई चुनौती दिन पाउनेछ ।

अन्तिम फैसला नआएसम्म आरोपलाई प्रमाणित तथ्यका रूपमा प्रस्तुत गर्न मिल्दैन । ममता प्रकरणले उठाएको प्रश्न उनको बेपत्ता हुनुको रहस्यमा मात्र सीमित छैन; घरेलु हिंसाका संकेत पहिचान गर्ने, संकटमा परेकालाई सहयोग पुर्‍याउने र न्यायिक प्रक्रियाबाट सत्य स्थापित गर्ने विषय पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन् ।